Kısa cevap: Üniversiteye yeni başladığınızda derslerinizi düzenli takip etmeli, farklı insanlarla tanışmalı, size uygun kulüp ve etkinlikleri denemeli, İngilizcenizi geliştirmeli ve mümkün olduğunca erken gerçek deneyim edinmeye çalışmalısınız. Bunun yanında kendi bütçenizi ve zamanınızı yönetmeyi öğrenmeniz, hocalarınızla iletişim kurmanız ve kendinizi başkalarıyla sürekli karşılaştırmamanız da önemli.
Ama bütün bunları ilk haftadan tamamlamak zorunda değilsiniz. Üniversite, yalnızca diploma alınacak dört yıllık bir dönem değil; bilgi, beceri, çevre ve deneyim kazanacağınız uzun bir öğrenme süreci. Ne yapmak istediğinizi zaman içinde keşfetmeniz de bu sürecin doğal bir parçası.
İçindekiler: Hızlı Erişim
- 🎓 Üniversite Hayatı Neden Liseden Farklı?
- 🅰️ Üniversitenin İlk Günlerinde Her Şeyi Çözmeye Çalışmayın
- 🌑 Yeni Ortama Alışmak Zaman Alabilir
- 🧮 İlk Arkadaşlıklarınız Kalıcı Olmak Zorunda Değil
- 🧑🏻🏫 Üniversitede Dersleri Nasıl Takip Etmeli?
- 💬 Üniversitede Hocalarla İletişim Kurmaktan Çekinmeyin
- 🫂 Arkadaş Çevresi, Mentor ve Çalışma Arkadaşları Oluşturun
- 🚸 Üniversitede Kulüplere ve Etkinliklere Katılmalı mı?
- 🇬🇧 Üniversitede İngilizceyi Geliştirmek Neden Önemli?
- 🤹🏻 Üniversitede Hangi Becerileri Öğrenmeli?
- 🤖 Yapay Zekayı Kullanırken Temelinizi Kaybetmeyin
- 🏢 Staj Yapmaya Ne Zaman Başlamalı?
- 🪂 Erasmus ve Yurtdışı Fırsatlarını Kaçırmayın
- 📆 Üniversitede Plan Yapın Ama Planınıza Fazla Bağlanmayın
- 🤯 Merakınızı Sadece Bölümünüzle Sınırlamayın
- 💹 Üniversitede Para ve Zaman Yönetimini Öğrenin
- 🤸🏻 Spor Yapmayı ve Bedeninize İyi Bakmayı İhmal Etmeyin
- 👽 Üniversitede Kendinizi Başkalarıyla Karşılaştırmayın
- 🤔 Üniversitede Ne Yapmak İstediğinizi Hemen Bilmek Zorunda Değilsiniz
- ☣️ Risk Almaktan, Yeniyi Denemekten ve Belirsizlikten Korkmayın
- 🤦🏻 Üniversitede Sık Yapılan Hatalar
- 🧑🏻🎓 Üniversiteden Mezun Olduğunuzda Elinizde Ne Olmasını İstersiniz?
- 🏁 Sonuç: Yolun Başındasınız
- 📮 Üniversite Öğrencilerine ve Mezunlarına
- ❓ Sık Sorulan Sorulara Kısa Cevaplar
Değerli gençler! Uzun ve zorlu bir sınav sürecini atlattınız ve üniversite hayatınıza başlıyorsunuz. Tebrik ediyor, başarılarınızın devamını diliyorum! Yeni bir şehir, yeni bir okul, yeni arkadaşlar, farklı dersler ve belki de ilk kez tamamen kendi kararlarınızı vermeniz gereken yeni bir hayatın içine giriyorsunuz.
Bir yandan heyecanlısınız elbette, diğer yandan da kafanızda onlarca soru olabilir: Dersleri nasıl takip edeceğim? Nasıl arkadaş edineceğim? Hangi kulüplere katılmalıyım? İngilizcemi geliştirmeli miyim? Ne zaman staj yapmalıyım? Erasmus’a gitmek için ne gerekiyor? Mezun olduğumda ne yapacağım?
Önce şu konuda anlaşalım. Bütün bu soruların cevabını üniversiteye başladığınız anda bilmek zorunda değilsiniz. Hatta yeni başlayan bir öğrencinin her şeyi çözmüş olması pek mümkün değil. Üniversite biraz da deneme, yanılma, keşfetme ve zaman içinde kendinizi tanıma dönemi.
Bu yazıda, üniversiteye yeni başlayan öğrencilerimize keşke birileri üniversiteye başladığım dönemde söyleseydi diye düşündüğüm tavsiyeleri paylaşacağım. Üniversite hayatını kısa bir koşu değil, uzun soluklu bir maraton gibi düşünün. Bu yazı boyunca zaman zaman bu benzetmeye geri döneceğiz. Amacım size dört yıllık kusursuz bir plan vermek değil (ki bunu kimse sizin için yapamaz bence), sadece üniversite hayatınızı daha bilinçli, dengeli ve dolu dolu geçirmenize yardımcı olacak fikirler sunmak.
🎓 Üniversite Hayatı Neden Liseden Farklı?
Üniversite hayatınıza başladığınızda ilk fark edeceğiniz şeylerden biri, artık lisedeki düzenden oldukça farklı bir ortamın içinde olduğunuz. Lisedeyken günlük hayatınızın önemli bir bölümü okulunuz, aileniz ve dershaneniz tarafından planlanıyordu. Hangi derse gireceğiniz, ne zaman sınav olacağınız, ödevlerin ne zaman teslim edileceği ve hatta bazen ne zaman çalışmanız gerektiği bile belirliydi. Üniversitede ise bu sorumluluğun önemli bir kısmı size geçiyor.
Örneğin bir derse devam edip etmemek, sınava ne kadar erken hazırlanacağınız veya bir konuyu gerçekten öğrenmek için ne kadar zaman ayıracağınız konusunda çoğu zaman sizin karar vermeniz gerekiyor. Kimse her gün size “Bu hafta şu konuları çalış” demeyebilir. Bu özgürlük ilk başta çok güzel gelebilir ama bir süre sonra bu özgürlüğü doğru kullanmanın da bir beceri olduğunu fark edeceksiniz.
Benim için de üniversitenin ilk dönemlerinde en belirgin farklardan biri buydu. Lisedeki gibi sürekli ne zaman ne yapmam gerektiğini söyleyen bir düzen olmayınca, ilk başta bu durum tamamen özgürlük gibi geliyor. Bir süre sonra ise özgürlüğün yanında sorumluluğun da geldiğini anlıyorsunuz. Kimse size çalışmanız gerektiğini söylemiyor. Sınav yaklaşıyor ve çalışıp çalışmama kararı tamamen size kalıyor. Nerede çalışacağınızı bulmak bile zamanınızı alacak. Ben yurt odasında, yurdun çalışma salonunda, okul kütüphanesinde, bölüm kütüphanesinde çalışmıştım. Hepsinin kendine göre iyi ve kötü yanları vardı. Bunları ve kendinize özel verimli çalışabileceğiniz mekanları keşfetme sırası sizde.
Bir başka önemli fark ise üniversitede herkesin aynı seviyede ve aynı geçmişten gelmemesi. Lisedeyken genellikle benzer yaşlarda ve benzer bir eğitim programını takip eden öğrencilerle birlikteydiniz. Üniversitede ise farklı şehirlerden, farklı okullardan, farklı ekonomik ve sosyal çevrelerden gelen insanlarla tanışıyorsunuz. Hatta farklı ülkelerden gelen öğrencilerle arkadaşlık kurma fırsatınız bile olabilir. Devlet okullarındaysanız bölüm arkadaşlarınızın sizinle benzer sıralamalardan olması muhtemel. Vakıf üniversitelerinde bu durum değişkenlik gösterecektir.
Bu çeşitlilikler bazen sizi şaşırtabilir. Çünkü üniversitede kendi alışkanlıklarınızın ve bakış açınızın herkes için geçerli olmadığını daha fazla görmeye başlıyorsunuz. Bence bu da üniversitenin en değerli taraflarından biri. Farklı insanlarla birlikte yaşamak ve çalışmak, en az derslerde öğrendikleriniz kadar önemli bir deneyim. Bu durumu kendizi geliştirmek ve öğrenmek için kullanmanın yollarını bulunuz.
Liseden üniversiteye geçişi sadece eğitim seviyesinin değişmesi olarak değil, kendi hayatınızın sorumluluğunu daha fazla almaya başladığınız bir dönem olarak görmek daha doğru. Bundan sonra vereceğiniz kararların çoğunda ailenizden, öğretmenlerinizden veya çevrenizden daha az yönlendirme alacaksınız. Bu nedenle üniversitede başarılı olmanın önemli bir kısmı da kendi kendinizi yönetmeyi öğrenmek. Burada kendiniz ve hayat hakkında öğreneceklerinizin çoğu gelecekte de işinizi kolaylaştıracak. Örneğin aile evinden uzakta okuyanların, Akşam ne yemek yiyeceğiz? sorusuna cevap bulması gerekecek.
İşte bu yüzden üniversiteye başladığınızda aslında sadece yeni bir eğitim sistemine değil, hayatınızın daha fazla sorumluluğunu üstleneceğiniz yeni bir döneme geçtiğinizi bilmeniz önemli.

🅰️ Üniversitenin İlk Günlerinde Her Şeyi Çözmeye Çalışmayın
Üniversite hayatınızın ilk günleri biraz garip geçebilir. Yeni bir ortam, tanımadığınız insanlar, farklı bir eğitim sistemi ve alışık olmadığınız bir özgürlük duygusu aynı anda karşınıza çıkıyor. Bütün bunlara aynı anda alışmaya çalışmak kolay değil. Ne demiştik? Uzun bir maraton olacak. Koşmaya başlamadan önce yürümek, ondan önce de ısınmak gerekiyor.
İlk günlerde kendinizi biraz yabancı hissetmeniz çok normal. Kampüste nereye gideceğinizi, hangi binada hangi dersin olduğunu, derslerin nasıl işlediğini veya kime bir şey soracağınızı bilemeyebilirsiniz. Hatta çevrenizdeki herkes her şeyi biliyor gibi görünürken, kendinizi tek başınıza kalmış gibi hissedebilirsiniz. Ama büyük ihtimalle sizin yanınızdan geçen öğrencilerin önemli bir bölümü de aynı şeyleri düşünüyor.
Liseden farklı olarak üniversitede size her şeyi tek tek anlatan bir düzen olmayabiliyor. Hangi kulübe katılacağınız, kimlerle arkadaş olacağınız, hangi etkinliklere gideceğiniz veya boş zamanınızı nasıl değerlendireceğiniz büyük ölçüde sizin kararınıza kalıyor. İlk başta bu durum biraz yorucu gelebilir. Çünkü özgürlük güzel bir şey olsa da beraberinde karar verme sorumluluğunu da getiriyor.
Bir de yeni bir şehirde üniversite okuyorsanız bu sürece alışmak biraz daha uzun sürebilir. Ailenizden, eski arkadaşlarınızdan ve yıllardır alıştığınız çevreden uzaklaşmak kolay değil. Market alışverişinden yemek yapmaya, ulaşım kullanmaktan kendi bütçenizi yönetmeye kadar daha önce fazla düşünmediğiniz birçok şeyi kendiniz organize etmeye başlayabilirsiniz.
Bu yüzden üniversitenin ilk haftalarında kendinizden hemen mükemmel bir performans beklemeyin. Her şeyi ilk günden öğrenmek, hemen çok geniş bir arkadaş çevresi oluşturmak veya üniversite hayatınızın nasıl ilerleyeceğine karar vermek zorunda değilsiniz. Maratona ısınmadan başlayan bir koşucu daha ilk kilometrede yorulur. İlk haftalarınızı da bir ısınma turu gibi görün.
Bir süre sonra kampüs size daha tanıdık gelmeye, derslerin düzenini anlamaya, insanları tanımaya ve kendi günlük rutininizi oluşturmaya başlayacaksınız. Başlangıçta biraz kaybolmuş hissetmeniz, üniversiteye uyum sağlayamayacağınız anlamına gelmiyor. Bazen yeni bir hayata alışmanın ilk adımı, bir süreliğine ne yaptığınızı tam olarak bilememeyi kabul etmek.
🌑 Yeni Ortama Alışmak Zaman Alabilir
Üniversite hayatınıza başladığınızda herkes çok rahat ve sosyal görünebilir. Sanki herkes birbirini tanıyor, herkes çoktan arkadaş grubunu kurmuş ve üniversitenin nasıl işlediğini çözmüş gibi hissedebilirsiniz. Özellikle ilk günlerde etrafınızdaki insanların çok daha rahat davrandığını düşünüp “Acaba bir tek ben mi böyle hissediyorum?” diye kendinize sorabilirsiniz.
Bunun sizi yanıltmasına izin vermeyin. Birçok insan aslında sizinle aynı durumda. Sadece herkes yeni bir ortama alışmaya çalıştığını aynı şekilde göstermiyor. Bazıları daha kolay iletişim kurabiliyor, bazıları ise önce çevresini gözlemlemeyi tercih ediyor. İlk günlerde daha sessiz olmanız veya hemen bir arkadaş grubuna dahil olamamanız sizin sosyal olmadığınız anlamına gelmez.
Ben de üniversitenin ilk döneminde çevremdeki insanların benden çok daha rahat olduğunu düşündüğüm zamanlar olduğunu hatırlıyorum. Sonradan fark ediyorsunuz ki insanların dışarıdan nasıl göründüğü ile gerçekten ne hissettiği aynı şey değil. Bu nedenle ilk günlerde kendinizi başkalarının rahatlığına veya sosyalliğine göre değerlendirmemek önemli.
Bu süreç aynı zamanda kendinizi yeniden keşfetmenizin de bir parçası olabilir. Lisede çok sosyal olduğunuzu düşünürken üniversitede daha sakin bir hayatı tercih ettiğinizi fark edebilir, daha önce hiç ilgilenmediğiniz bir konuya merak salabilir ya da gelecekte yapmak istediğiniz meslek hakkında fikir değiştirebilirsiniz. Lisedeki haliniz ile üniversitedeki haliniz aynı olmak zorunda değil. Bu da yeni bir ortama alışmanın doğal bir parçası.
Eğer başka bir şehirde üniversite okuyorsanız alışmanız gereken şey sadece okul da olmayabilir. Isınma turunun ardından sırada yürüyüş var. Kampüse, şehre, yeni düzeninize alışmak, koşuya geçmeden önceki bu yürüyüş kısmı: acele etmeyelim. Yeni bir şehirde ulaşım sistemini öğrenmek, nereden alışveriş yapacağınızı bulmak, yemek düzeninizi oluşturmak ve günlük hayatınızı yeniden organize etmek bile başlı başına bir süreç. Ailenizden uzakta yaşıyorsanız bütün bunlara bir de kendi başınıza karar verme sorumluluğu ekleniyor.
Bu nedenle üniversiteye alışmak için kendinize zaman verin. Bu dönemi bir yarış gibi de görmeyin. Çevrenizdeki bir öğrencinin sizden hızlı arkadaş edinmesi, daha yüksek not alması veya daha ilk aylarda staj ve kariyer planları yapmaya başlaması, sizin geride kaldığınız anlamına gelmez. Kimi öğrenci kariyer hedeflerini ilk yılında netleştirirken, kimi bunu mezuniyete yaklaşana kadar bulamayabilir. İkisi de normal.
İlk haftalarda veya aylarda her şeyin mükemmel gitmesini beklemeyin. Kampüsün size tanıdık gelmesi, derslerin düzenini anlamanız, çevrenizdeki insanları tanımanız ve kendinize bir günlük rutin oluşturmanız zaman alabilir. Yalnızca kampüsü değil, günlük hayatınızı da tanımaya çalışın. Yurda veya eve ulaşım, market, sağlık hizmetleri, kütüphane, uygun çalışma alanları ve kampüse giden toplu taşıma seçeneklerini öğrenmek küçük görünebilir; ancak günlük hayatınızı ciddi biçimde kolaylaştırır.
Bir süre sonra bugün size yabancı gelen birçok şeyin normalleştiğini fark edeceksiniz. İlk günlerde yolunu bulmakta zorlandığınız kampüste artık düşünmeden yürümeye, daha önce hiç tanımadığınız insanlarla selamlaşmaya ve kendi düzeninizi oluşturmaya başlayacaksınız. Üniversiteye alışmak biraz da bulunduğunuz yeri zaman içinde kendinize ait hissetmeye başlamak demek.
🧮 İlk Arkadaşlıklarınız Kalıcı Olmak Zorunda Değil
Üniversitenin ilk döneminde tanıştığınız herkes hayatınız boyunca arkadaşınız olacak diye bir kural yok. Hatta üniversite boyunca arkadaş çevrenizin birkaç kez değişmesi oldukça normal. İlk aylarda çok yakın olduğunuz biriyle zaman içinde daha az görüşebilir, başlangıçta hiç tanımadığınız biriyle ise yıllar sürecek bir arkadaşlık kurabilirsiniz.
İlk günlerde yalnız kalmaktan korktuğunuz için size iyi gelmeyen bir arkadaş grubunun içinde kalmayın. Bazen insan sırf çevresinde birileri olsun diye kendi düşüncelerine, ilgi alanlarına veya karakterine hiç uymayan insanların yanında kalabiliyor. Oysa üniversite, farklı insanları tanıyıp zaman içinde kiminle gerçekten iyi anlaştığınızı keşfedebileceğiniz bir dönem.
Arkadaşlık konusunda biraz seçici olmak da kötü bir şey değil. Sizinle aynı bölümde okumayan, farklı ilgi alanlarına sahip veya sizden tamamen farklı bir hayat deneyimi olan insanlarla da arkadaş olabilirsiniz. Önemli olan herkesle aynı olmak değil; birbirinize saygı duyabilmek, birlikte zaman geçirmekten keyif almak ve gerektiğinde birbirinizi destekleyebilmek.
Bir de arkadaşlıkların doğal olarak gelişmesine izin verin. İlk haftalarda “Mutlaka bir arkadaş grubum olmalı” diye kendinizi baskı altına sokmayın. Bazen bir derste yanınıza oturan kişiyle başlayan kısa bir sohbet, daha sonra birlikte kahve içmeye, ders çalışmaya veya bir etkinliğe katılmaya dönüşebilir.
Üniversitede arkadaş edinmek bir yarış değil. Çok fazla insan tanımaktan ziyade, zaman içinde size gerçekten iyi gelen insanları bulmanız daha önemli. Üniversitede çok fazla insan tanımakla gerçekten iyi bir sosyal çevreye sahip olmak aynı şey değil. Bazen yüzlerce kişinin tanıdığı bir öğrenci kendini yalnız hissedebilirken, birkaç yakın arkadaşı olan başka bir öğrenci üniversite hayatından çok daha fazla keyif alabiliyor.
🧑🏻🏫 Üniversitede Dersleri Nasıl Takip Etmeli?
Üniversitede başarılı olmak için yalnızca derslere girmeniz çoğu zaman yeterli olmayabilir. Dersleri takip etmek, not almak, kaynak okumak, verilen çalışmaları zamanında yapmak ve sınavlara önceden hazırlanmak sizin sorumluluğunuz. Derslerin izlencelerini iyi incelemek güzel bir başlangıç olur.
Bir süre sonra kimsenin sizi kontrol etmediği bir ortamda kendi kendinizi çalıştırmayı öğreniyorsunuz. Bence üniversitenin size kazandırdığı en önemli becerilerden biri de bu. Üniversitede bunu zaman içinde daha net görüyorsunuz. Çok zeki olduğu düşünülen ama düzenli çalışmayan bir öğrencinin zorlandığını, buna karşılık her gün biraz çalışan bir öğrencinin zaman içinde ciddi bir mesafe aldığını görebiliyorsunuz. Bence burada azim ve kararlılığın değeri ortaya çıkıyor. Her zaman en yetenekli olmanız gerekmiyor; uzun süre devam edebilmeniz çoğu zaman çok daha önemli. Bu da tam olarak maratonda olan şey: en hızlı başlayan değil, temposunu koruyabilen bitiş çizgisine ulaşır.
Dersleri son haftaya bırakmamak da burada önemli. Hepimiz bazen son dakikaya bırakıyoruz. Ama özellikle bazı üniversite derslerinde konular birbiri üzerine inşa edildiği için geride kaldığınızda toparlamak daha zor olabiliyor. Bazen son dakika çalışıp sizden daha yüksek not alan arkadaşınız da olacak ama herkesin öğrenme ve sınav pratikleri farklı. Ama çoğu son dakikacı öğrencinin başarısız olma ihtimali daha yüksek. Bazı derslerinizde belki son dakikalarda goller atılır. Ama istisnalar kaideyi bozmaz.
Bir de burada azim ve kararlılığın önemini zaman içinde daha iyi anlıyorsunuz. Üniversitede çevrenizdeki insanların çalışma temposunu gördükçe, düzenli ve istikrarlı çalışmanın aslında ne kadar güçlü bir avantaj olduğunu fark edebilirsiniz. Size sıradan gelen bir çalışma disiplini, mezuniyet sonrasında sizi birçok insanın önüne geçirebilecek özelliklerden biri haline gelebilir.
Bir konuyu anlamadıysanız sormaktan da çekinmeyin. Hocaya, asistana, arkadaşınıza veya üst sınıftaki bir öğrenciye sorabilirsiniz. Üniversitede her şeyi tek başınıza çözmek zorunda değilsiniz. Ama kime, ne zaman, nerede, nasıl soracağımızı iyi öğrenmemiz gerekiyor.
💬 Üniversitede Hocalarla İletişim Kurmaktan Çekinmeyin
Üniversite hayatına yeni başlayan öğrencilerin bazen hocalarıyla iletişim kurmaktan çekindiğini görüyorum. Oysa üniversitede hocalarınız sadece sınav yapan insanlar değil. Aynı zamanda size akademik ve kariyer anlamında yol gösterebilecek insanlar. Asistanlarınız da daha önce bulunduğunuz sıralardan geçmiş kişiler, onlardan da yardımlar alın.
Hocalarınızın, asistanlarınızın ofis saatlerini öğrenin. Dersle ilgili bir şeyi anlamadıysanız sorun. Acaba sadece ben mi anlamadım diye düşünmeyin. Öğrencilerime hep şunu söylerim; eğer sen orayı anlamadıysan senden başka anlamayan en az bir kişi daha vardır. Bir konu hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız sorun. Bir araştırma yapmak istiyorsanız fikirlerini alın. Hocalarınızla iletişim kurmayı yalnızca bir problem yaşadığınızda başvuracağınız bir şey olarak görmeyin. İlgilendiğiniz alanlarda sizi yönlendirebilecek insanlarla erken iletişim kurmak ileride çok işinize yarayabilir.
Benim için de üniversite yıllarında bazı hocalarımla kurduğum iletişimin dersin kendisinden çok daha uzun süre etkili olduğunu söyleyebilirim. Bazen bir hocanın dersten sonra söylediği tek bir cümle, o dönemde hiç düşünmediğiniz bir alanı araştırmaya başlamanıza neden olabiliyor. Bu yüzden üniversitede size yol gösterebilecek insanlarla erken iletişim kurmanın önemli olduğunu düşünüyorum. Öğrenci asistanlığıyla başlayan akademik kariyer yolculuğumda bazı hocalarımın etkisi oldukça fazladır.
Üniversitenizin sunduğu imkanları da araştırın. Araştırma projeleri, seminerler, konferanslar, öğrenci araştırmaları veya farklı akademik programlar olabilir. Bunların hepsinden yararlanmanız gerekmiyor ama size sunulan imkanları bilmeden üniversiteden mezun olmayın. Üstelik üniversitede öğrendiğiniz her şey ders kitaplarında yazmıyor. Bir hocayla iletişim kurmak, bir arkadaşınızla proje hazırlamak, bir toplulukta sorumluluk almak, farklı insanlarla birlikte çalışmak da eğitimin bir parçası.
Üniversitenizin kariyer merkezi, Erasmus ofisi, psikolojik danışmanlık birimi, kütüphanesi, öğrenci işleri ve bölüm koordinatörlerini de erken dönemde tanıyın. Size sunulan imkânları bilmeden üniversiteden mezun olmayın.
🫂 Arkadaş Çevresi, Mentor ve Çalışma Arkadaşları Oluşturun
Üniversite hayatının en güzel taraflarından biri farklı insanlarla tanışmak. Ama bunun için biraz çaba göstermek gerekiyor. Çok fazla arkadaşınız olması gerekmiyor. Önemli olan size iyi gelen, birlikte vakit geçirmekten keyif aldığınız ve birbirinizi desteklediğiniz insanlarla tanışabilmek.
Sadece kendi sınıfınızdan insanlarla arkadaş olmak zorunda da değilsiniz. Mühendislik, hukuk, işletme, psikoloji, sanat veya başka bölümlerde okuyan insanlarla tanışmak size farklı bakış açıları kazandırabilir. Üniversitede kendi bölümünüzden, kendi şehrinizden veya size benzeyen insanlardan oluşan bir çevre kurmak kolay. Ama biraz daha fazlasını deneyin. Farklı bölümlerden, farklı şehirlerden, farklı sosyal çevrelerden ve mümkünse farklı ülkelerden insanlarla arkadaşlık kurun.
Kendi çevrenizin içinde kaldığınızda dünyanın sizin gördüğünüz kadar olduğunu düşünebilirsiniz. Farklı insanlarla yakınlaştıkça hem insan doğasını hem de yaşadığınız ülkenin daha önce fark etmediğiniz taraflarını öğrenmeye başlarsınız. Bence üniversitenin en değerli eğitimlerinden biri de bu.
Üniversitede her şeyi kendi başınıza çözmek zorunda değilsiniz. Size yol gösterebilecek bir mentor, hoca, mezun, üst sınıf öğrencisi veya iş hayatından biriyle tanışmak çok değerli olabilir. Aynı şekilde birlikte üretebildiğiniz, birbirinizi motive ettiğiniz iyi çalışma arkadaşları da büyük fark yaratabilir. Takdir edersiniz ki koşucu ne kadar yetenekli olursa olsun, başarıya ulaşmasında antrenörü, ekibi ve arkadaşları çok önemli.
Bazen sizin göremediğiniz bir ihtimali, sizden birkaç yıl önce aynı yollardan geçmiş biri çok daha kolay görebiliyor. Ben de zaman içinde başkalarının deneyimlerinden öğrendiğim şeylerin değerini daha iyi anladım. Her şeyi kendimiz yaşamak zorunda değiliz. Bu nedenle üniversitede her şeyi kendiniz keşfetmeye çalışmak yerine, sizden önce o yollardan geçmiş insanlara soru sormaktan, mentor bulmaktan çekinmeyin. Mentorluk, koçluk ve danışmanlık arasındaki farkları merak ediyorsanız bu yazıma göz atabilirsiniz. Bazı üniversite topluluklarının, bölümlerin ve mezunlar derneklerinin mentorluk programları olabiliyor. Üniversitenizde olanları araştırın derim.
Dünyadaki önemli işlerin çok büyük bölümünün tek başına yapılmadığını unutmayın.“Her şeyi tek başıma yaparım” düşüncesi kulağa güçlü geliyor olabilir ama uzun vadede iyi bir ekip kurabilmek, doğru insanlarla birlikte çalışabilmek ve gerektiğinde yardım isteyebilmek çok daha değerli bir beceri. Üniversite hayatınız için birebir destek almak isterseniz mentorluk ve danışmanlık hizmetlerime buradan göz atabilirsiniz.

🚸 Üniversitede Kulüplere ve Etkinliklere Katılmalı mı?
Bence kesinlikle. Ama burada da bir denge kurmak gerekiyor. Üniversitede onlarca kulüp ve öğrenci topluluğu görebilirsiniz. Hepsine katılmanız gerekmiyor. İlginizi çeken birkaç tanesini seçip gerçekten aktif olmak, on farklı kulüpte sadece isim olarak bulunmaktan daha değerli olabilir.
Bir kulüpte etkinlik düzenleyebilir, organizasyon yapabilir, ekip yönetebilir veya farklı insanlarla birlikte bir proje geliştirebilirsiniz. Bunların hepsi size ders kitaplarında öğrenemeyeceğiniz deneyimler kazandırabilir.
Üniversitede yaptığınız her şeyi CV’ye yazmak zorunda değilsiniz. Ben üniversite yıllarımda halk oyunları topluluğunda Ankara oyunları öğrenmeye çabalamıştım ;). Şimdiki aklım olsa dağcılık vs. de bakardım. Sizin için bu spor olabilir, müzik olabilir, tiyatro olabilir veya daha önce hiç denemediğiniz başka bir şey olabilir.
İlk bakışta bunun üniversite eğitimiyle veya kariyerle ne ilgisi var diye düşünebilirsiniz. Ama geriye dönüp baktığımda, orada tanıştığım insanlar, birlikte çalışmayı öğrenmek, bir grubun parçası olmak, prova yapmanın ve tekrar etmenin ne kadar önemli olduğunu görmek bana birçok açıdan katkı sağladı. Bugün dönüp baktığımda, üniversitede yaptığım her şeyin doğrudan CV’me yazılabilecek bir karşılığı olması gerekmediğini daha iyi anlıyorum. Önemli olan sadece ders çalışmakla sınırlı bir üniversite hayatı yaşamamak. Sadece ders çalışan öğrenci ya da sadece sosyal etkinliklerde takılan öğrenci olmayın. İkisinin ortasını bulun ya da ortanın sağı veya ortanın solunda yer alın.
🇬🇧 Üniversitede İngilizceyi Geliştirmek Neden Önemli?
İngilizceyi üniversiteye başladığınızda daha fazla geliştirmeye başlayın. Hatta mümkünse üniversiteden önce başlamış olun.“Mezun olunca öğrenirim” demek kolay. Ama mezuniyet yaklaştığında staj, iş başvuruları, sınavlar ve kariyer planları arasında İngilizce öğrenmek için zaman yaratmak daha zor olabilir. Üniversite yılları bu konuda size önemli bir avantaj sağlıyor.
Bölümünüzle ilgili kitapları, makaleleri, videoları ve eğitimleri İngilizce takip etmeye çalışın. Başlangıçta zorlanabilirsiniz ama zaman içinde İngilizce kaynaklara alıştığınızda bilgiye ulaşabildiğiniz alan ciddi şekilde genişliyor.
İngilizcenizi geliştirmek için sadece derslerle yetinmenize de gerek yok. Örneğin farklı seviyelere uygun okuma, dinleme, kelime ve dilbilgisi çalışmaları bulabilirsiniz. Özellikle üniversitede düzenli olarak İngilizce kaynak okumaya ve dinlemeye başlamak, zaman içinde hem akademik kaynakları takip etmenizi hem de yabancı dil konusundaki özgüveninizi geliştirmenizi sağlayabilir. Film, dizi veya sosyal medya videolarını altyazısız izlemek, İngilizce haber takip etmek de gündelik yaşamınızın parçası olabilir.
Benim için de İngilizcenin gerçek değerini, sadece bir ders veya sınav konusu olmaktan çıktığında daha iyi anladım. İngilizce kaynaklara doğrudan ulaşmaya başladığınızda, bir konuda araştırma yaparken karşınıza çıkan seçeneklerin ne kadar arttığını fark ediyorsunuz. Özellikle üniversitede kendi merak ettiğiniz bir konuyu araştırırken İngilizce kaynaklara ulaşabilmek ciddi bir avantaj sağlıyor. Benim özellikle konuşmamı geliştirdiğim dönemler ders anlatmaya başladığım zamanlardı.
İngilizce yalnızca yurt dışında çalışmak için gerekli değil. Türkiye’deki birçok şirkette, akademik programda, araştırma projesinde ve uluslararası çalışmada önemli bir avantaj sağlıyor. Her hafta alanınızla ilgili kısa bir İngilizce metni okuyup kendi cümlelerinizle özetlemek bile iyi bir başlangıç olabilir.
🤹🏻 Üniversitede Hangi Becerileri Öğrenmeli?
Bölümünüz ne olursa olsun, üniversitede yalnızca bölüm derslerine odaklanmamanızı öneririm. Üniversiteyi sadece kendi alanınızla ilgili bilgiler öğrendiğiniz bir dönem olarak değil, farklı beceriler kazanacağınız bir dönem olarak da düşünün.
Bölümünüze göre matematik, programlama, veri analizi, yazma veya İngilizce gibi becerilerin önemi değişebilir. Herkesin aynı seviyede matematik veya programlama bilmesi gerekmiyor. Ama teknolojiyi kullanabilmek, verilerle çalışabilmek, iyi yazabilmek ve kendinizi doğru ifade edebilmek birçok farklı alanda işinize yarayabilecek beceriler.
İngilizce kadar Türkçe iletişim becerilerinizi de geliştirmeye çalışın. İyi bir fikir sahibi olmak kadar, o fikri karşı tarafa açık ve anlaşılır şekilde aktarabilmek de önemli. Sunum yaparken, bir proje ekibinde çalışırken, bir hocayla iletişim kurarken veya mezuniyet sonrasında bir iş görüşmesine girerken kendinizi doğru ifade edebilmeniz büyük fark yaratabilir. Düzgün email yazabilmeniz bile size bir şeyler kazandırabilir. İlgili bir paylaşımıma bakmanızı Hocaya Nasıl E-posta Yazılır? (How to Write an Email to a Professor) önereyim. İngilizce ise özellikle akademik kaynaklara ulaşmak, farklı insanlarla iletişim kurmak ve uluslararası çalışma ortamlarında yer almak açısından önemli bir avantaj sağlayabilir.
Teknoloji tarafını da ihmal etmeyin. Excel, Word, PowerPoint veya benzeri araçları etkili kullanmayı öğrenmek, hangi bölümde okursanız okuyun işinize yarayabilecek temel beceriler arasında. Excel ile verileri düzenlemek ve analiz etmek, Word ile rapor hazırlamak, PowerPoint ile bilgiyi görsel olarak aktarabilmek üniversitede de iş hayatında da sık sık karşınıza çıkabilir.
Bu araçların temelini öğrendikten sonra yapay zekânın bunlarla birlikte neler yapabildiğini keşfetmeniz de faydalı olabilir. Örneğin Excel’de daha gelişmiş analizler yapmak, Word’de metinleri düzenlemek veya PowerPoint’te sunum hazırlamak için yapay zekâdan destek alabilirsiniz. Bu programların yaptıklarını yapan yapay zekalar da var elbette. Burada amaç temel becerileri yapay zekâya bırakmak değil, önce nasıl yapıldığını öğrenip daha sonra yapay zekânın bu becerileri nasıl geliştirebileceğini görmek.
Ama burada sadece programları kullanmayı bilmek yeterli değil. Sunum hazırlamak ile iyi bir sunum yapmak aynı şey değil. Üniversitede sunum yapma fırsatlarını mümkün olduğunca değerlendirin. Bir konuyu sınıfın önünde anlatmak, süreyi doğru kullanmak, karmaşık bir bilgiyi sadeleştirmek, sorulara cevap vermek ve topluluk önünde daha rahat konuşabilmek ancak pratik yaptıkça gelişiyor. İlk sunumlarınızın çok iyi geçmemesi de oldukça normal. Önemli olan her sunumdan sonra neyi daha iyi yapabileceğinizi fark etmek.
Bir diğer önemli konu ise sosyalleşmek ve insanlarla iletişim kurabilmek. Üniversite sadece derslerden ve sınavlardan oluşmuyor. Farklı insanlarla tanışmak, kulüplere katılmak, etkinliklerde görev almak, ekip çalışması yapmak ve farklı görüşleri dinlemek de kendinizi geliştirmenin bir parçası. Bazen üniversitede tanıştığınız bir insan, yıllar sonra bir arkadaşınız, iş arkadaşınız, iş ortağınız veya size yeni bir fırsat gösteren kişi olabiliyor.
Bunun yanında mümkün olduğunca gerçek deneyimler edinmeye çalışın. Staj yapmak, bir projede görev almak, araştırma yapmak, gönüllü çalışmalara katılmak veya bölümünüzle ilgili küçük bir proje geliştirmek size sınıfta öğrenemeyeceğiniz şeyler öğretebilir. İlk deneyiminizin çok büyük veya prestijli bir yerde olması da gerekmiyor. Önemli olan öğrendiğiniz bilgileri gerçek bir ortamda kullanmaya başlamanız. Ben ilk yilimda Toplum Gönüllüleri Vakfı‘nın ortaokul öğrencilerine yönelik bir projesinde çalışmıştım.
Bütün bu becerilerin ortak bir avantajı var: Alan değiştirseniz bile büyük ölçüde sizinle birlikte geliyorlar. Bir gün finans alanında, başka bir gün veri analitiğinde veya bambaşka bir sektörde çalışabilirsiniz. Öğrendiğiniz temel beceriler ise sizinle kalır.
Burada önemli olan bütün bunları aynı anda öğrenmeye çalışmak değil. Üniversite boyunca bir veya iki teknik becerinin yanında iletişim, sunum, sosyal beceriler ve gerçek deneyim konusunda kendinizi geliştirebilmeniz bile önemli bir fark yaratabilir. Her şeyi biraz bilmek yerine, bazı konularda gerçekten işe yarayacak seviyeye gelmeye çalışın.
🤖 Yapay Zekayı Kullanırken Temelinizi Kaybetmeyin
Yapay zeka döneminde bu konu daha da önemli hale geliyor. Yapay zeka çok güçlü bir yardımcı olabilir ama aynı zamanda insanı düşünme ve üretme açısından tembelleştirebilecek bir araç da olabilir. Altyapısını bilmediğiniz bir işi tamamen yapay zekaya bıraktığınızda, ortaya çıkan sonucun doğru olup olmadığını değerlendirme şansınız da azalıyor.
Bu nedenle yapay zekayı öğrenin ve kullanın ama temel bilgileri öğrenmekten vazgeçmeyin. Bir matematik problemini çözmenin mantığını, bir veri analizinin nasıl yapıldığını, iyi bir metnin nasıl yazıldığını veya bir araştırmanın nasıl yürütüldüğünü bilmek, yapay zekayı çok daha etkili kullanmanızı sağlar.
Ben de yapay zekayı özellikle araştırma, fikir geliştirme ve bazı tekrar eden işlerde kullanıyorum. Mesela bu yazının yazım hataları ve düzeltmeleri için de kullandım. Ama bir şeyi tamamen anlamadan yapay zekâya bırakmamaya çalışıyorum. Çünkü üretilen cevabın doğru olup olmadığını değerlendirebilmek için önce o konunun temelini bilmek gerekiyor. Bence üniversite öğrencileri için de en önemli noktalardan biri bu: Yapay zekayı kendi düşüncelerinizin yerine koymak yerine, düşünme ve üretme sürecinizi güçlendiren bir araç olarak kullanmak. Size verdiği cevapları anlamadan, doğruluğunu değerlendirmeden ilerlemeyin derim.

🏢 Staj Yapmaya Ne Zaman Başlamalı?
En erken zamanda diyebiliriz. Staj için son sınıfı beklemeyin. İlk stajınızda her şeyi öğrenmeniz gerekmiyor. Hatta yaptığınız ilk stajdan sonra “Ben bu işi yapmak istemiyorum” demeniz bile değerli olabilir. Çünkü en azından ne istemediğinizi öğrenmiş olursunuz. Ben özellikle ne yapmak istemediğime bu şekilde karar vermiştim. Ankara’da bir bakanlıkta yaptığım staj sırasında oranın bana uygun olmadığını anlamıştım. Merkez Bankası‘na gittiğimiz stajda ise burada çalışmak isteriz fikri oluşmuştu.
İlk stajınızın Google’da gördüğünüz büyük şirketlerden birinde olması da gerekmiyor. Küçük bir şirkette, bir araştırma projesinde veya size ilk başta çok cazip gelmeyen bir pozisyonda bile önemli şeyler öğrenebilirsiniz. İlk deneyimin amacı CV’nizi mükemmel göstermekten çok, iş hayatının gerçekte nasıl olduğunu görmenizi sağlamak.
Her öğrencinin erken dönemde ücretli staj veya yarı zamanlı iş bulması mümkün olmayabilir. Bu durumda bölüm projesi, gönüllü çalışma, öğrenci topluluğu, araştırma desteği veya kişisel proje de ilk deneyim olarak değerlendirilebilir. Bazı üniversiteler stajları zorunlu tutabiliyor. O durumlarda kariyer merkezlerinden yardım alma şansınız olabilir. Üst sınıflardaki öğrencilerin tecrübeleri de nerelerde staj vb. pozisyonlar bulabileceğinize dair fikir verecektir.
Staj, yarı zamanlı iş, gönüllü çalışma veya proje… Bunlardan herhangi biri size iş hayatının nasıl olduğunu gösterebilir. Üniversitede öğrendiğiniz bilgilerin gerçek hayatta nasıl kullanıldığını görmek, kariyer tercihleriniz konusunda da size önemli ipuçları verebilir.
🪂 Erasmus ve Yurtdışı Fırsatlarını Kaçırmayın
Üniversitenizin Erasmus, değişim programı, yaz okulu veya benzeri yurtdışı fırsatları varsa bunları mutlaka araştırın. Not ortalaması, yabancı dil, başvuru tarihleri ve bölümünüzün anlaşmaları gibi konuları önceden öğrenin. Çünkü bazı fırsatların başvuru süreçleri düşündüğünüzden daha erken başlayabiliyor.
Değişim programlarını sadece seyahat olarak da görmeyin. Elbette farklı bir ülkeyi görmek güzel. Ama asıl değerli tarafı başka bir eğitim sisteminin içinde bulunmak, farklı insanlarla yaşamak ve kendi alışkanlıklarınızın dışına çıkmak. Erasmus, değişim programları, yaz okulları veya başka fırsatlar üzerinden yurtdışında bulunma imkanınız varsa değerlendirmeye çalışın. Farklı bir ülkeyi görmekten daha önemlisi, kendi alışkanlıklarınızın dışına çıkıp başka bir toplumun nasıl yaşadığını görmek. Ben öğrenciyken Amerika için Work and Travel vardı. Şu an aynısı veya benzeri var mı siz bakarsınız.
Elbette herkesin yurtdışına çıkma imkanı aynı değil. Maddi, akademik veya ailevi nedenlerle Erasmus yapamamanız üniversite hayatınızın eksik olduğu anlamına gelmiyor. İmkanınız varsa seçenekleri araştırın; yoksa da uluslararası deneyim kazanmanın çevrim içi ders, yabancı kaynak, uluslararası öğrenci topluluğu veya ortak proje gibi başka yollarını değerlendirin. Lisanstayken olmazsa mezun olduktan sonra yüksek lisans veya doktora için plan yapabilirsiniz. Yurt dışında eğitim seçenekleri hakkında daha kapsamlı bilgi için bu yazıma bakabilirsiniz.
📆 Üniversitede Plan Yapın Ama Planınıza Fazla Bağlanmayın
Üniversite hayatınıza başlarken kafanızda bir planınız olması gayet güzel. Hangi dersleri alacağınız, hangi becerileri geliştireceğiniz, ne zaman staj yapacağınız veya mezuniyetten sonra ne yapmak istediğiniz konusunda bir yol haritası oluşturabilirsiniz.
Ama bu planın değişebileceğini baştan kabul edelim. Benim de üniversiteye başladığım dönemde kafamda bugünkü hayatıma çok benzeyen bir gelecek olduğunu söyleyemem. Zaman içinde bazı fikirlerim değişti, bazı fırsatlar hiç planlamadığım şekilde karşıma çıktı. Geriye dönüp baktığımda iyi ki her şeyi en başından kesinleştirmemişim diyorum. Çünkü insanın ne istediğini zaman içinde daha iyi anlaması, bence üniversitenin doğal bir parçası.
Hayatın güzel taraflarından biri de bazen hiç beklemediğiniz fırsatların karşınıza çıkması. Başka bir bölümden aldığınız bir ders, tanıştığınız bir insan, katıldığınız bir etkinlik veya yaptığınız bir staj sizi daha önce hiç düşünmediğiniz bir yöne götürebilir. Bu nedenle planınız olsun ama planınızın dışına çıkmaktan korkmayın. Bazen üniversitede yaşadığınız en değerli deneyimler, başlangıçta hiç düşünmediğiniz yollardan gelebilir.
🤯 Merakınızı Sadece Bölümünüzle Sınırlamayın
Üniversite hayatının en büyük avantajlarından biri, normalde bir araya gelmesi zor olan çok sayıda insanın ve farklı disiplinin aynı ortamda bulunması.
Örneğin İktisat okuyorsanız sadece ekonomi dersleriyle ilgilenmek, mühendislik okuyorsanız sadece mühendislik dersleriyle sınırlı kalmak zorunda değilsiniz. Bir yazılım dersine, psikoloji seminerine veya girişimcilik etkinliğine katılmak ilk bakışta bölümünüzle ilgisiz görünebilir. Ama bazen kariyerinizi şekillendiren fikir tam da böyle bir ortamda karşınıza çıkabilir.
Üniversitenizin size sunduğu imkanları mümkün olduğunca kullanın. Başka bölümlerin derslerine girebiliyorsanız girin, farklı fakültelerin düzenlediği konferanslara katılın, hiç bilmediğiniz bir konuda bir seminer dinleyin. Belki hiçbir işinize yaramayacak. Belki de kariyerinizin yönünü değiştirecek bir fikirle oradan çıkacaksınız.
Konfor alanından çıkmak ilk başta rahatsız edici olabilir ama üniversite bunun için çok uygun bir dönem. Merak ettiğiniz şeylerin peşinden gitmekten çekinmeyin. Hatta kendinizi her dönem yeni bir şeyler denemek için zorlamayı ihmal etmeyin.
💹 Üniversitede Para ve Zaman Yönetimini Öğrenin
Üniversite, kendi hayatınızı yönetmeyi öğrendiğiniz önemli dönemlerden biri. Ailenizden destek alıyor olabilirsiniz, burs/kredi alıyor veya kendi paranızı kazanıyor olabilirsiniz. Her durumda paranızı nasıl yönettiğiniz oldukça önemli. Ne kadar harcadığınızı bilmek, gereksiz harcamaları fark etmek ve geleceğe yönelik küçük de olsa birikim yapmak önemli alışkanlıklar.
Burs, öğrenim kredisi, yurt, kira, ulaşım ve yemek giderlerini birlikte düşünerek aylık bir bütçe hazırlayın. Şehirler arasındaki yaşam maliyeti ciddi biçimde değişebilir. Çoğu öğrencimiz sınırlı bütçelelerle üniversite hayatlarını yaşıyor ama bu elimizdeki kısıtlı kaynağı iyi kullanmak da hayat tecrübelerimizden biri olacak.
Finansal okuryazarlık, hayatın her aşamasında bize yol gösteren önemli bir beceri. Gelirimizi doğru yönetmek, tasarruf yapmak, bilinçli harcama alışkanlıkları geliştirmek ve geleceğimizi planlamak için finansal bilgiye ihtiyaç var. Erken kazanılan finansal bilinç, ilerleyen yıllarda daha sağlam ve güvenli kararlar almamıza yardımcı olur.
Üniversite yıllarında ilk kez kendi bütçenizi yönetiyorsanız, ayın başında elinizdeki paranın ayın sonuna kadar yetmesi gerektiğini biraz yaşayarak öğreniyorsunuz. Benim için de para teorisini öğrenmekten çok, gerçekten sınırlı bir bütçeyle yaşamak daha öğretici olmuştu. Üniversite döneminde öğrendiğiniz bu küçük alışkanlıklar, mezuniyet sonrasında kendi hayatınızı yönetirken düşündüğünüzden daha fazla işinize yarayabiliyor.
Zaman yönetimi de en az para yönetimi kadar önemli. Üniversite sadece derslerden ibaret değil. Ders çalışın ama arkadaşlarınızla vakit geçirin, spor yapın, etkinliklere katılın ve yeni şeyler deneyin. Sadece ders çalışarak çok şey kaçırabilirsiniz ama sadece eğlenerek de üniversiteden istediğiniz verimi alamazsınız. Kendinize sürdürülebilir bir düzen kurmaya çalışın. Sınırlı bütçelerle de olsa seyahat etmeyi, gezilere katılmayı ihmal etmeyin derim. Ben hala üniversitedeki gezi kulübünün düzenlediği Karadeniz turuna gitmediğime pişman olurum.
Üniversite hayatınız aynı zamanda enerjinizi nasıl kullanacağınızı öğrendiğiniz bir dönem. Hayat, temposunu iyi ayarlamanız gereken uzun bir maraton. Maratonda ilk birkaç kilometreyi sprint gibi koşarsanız, geri kalanını tamamlamakta zorlanırsınız. Her şeyi kısa sürede tüketmek yerine, uzun vadede sürdürebileceğiniz bir çalışma ve yaşam düzeni kurmayı öğrenmek çok daha önemli. Azim ve kararlılığı yalnızca sınav dönemlerinde ortaya çıkan geçici özellikler değil, hayatınızın bir parçası haline getirmeye çalışın.
🤸🏻 Spor Yapmayı ve Bedeninize İyi Bakmayı İhmal Etmeyin
Bunu özellikle ayrı bir başlık olarak eklemek istiyorum çünkü üniversitede kolayca gözden kaçabiliyor. Spor ve fiziksel aktiviteyi yalnızca dış görünüşle ilgili bir konu olarak görmeyin. Fiziksel hareket, enerjinizi, ruh halinizi ve günlük hayata dayanma kapasitenizi doğrudan etkiliyor.
Üniversitede basketbol oynayabilirsiniz, fitness yapabilirsiniz, yüzebilirsiniz, koşabilirsiniz veya düzenli yürüyüşe çıkabilirsiniz. Benim için üniversite yıllarında basketbol ve fitness önemliydi. Bugün ise eşim ve arkadaşlarımla yaptığım doğa yürüyüşleri bana benzer bir katkıyı sağlıyor. Sizin için ne olduğu çok önemli değil. Önemli olan hayatınızda fiziksel aktiviteye yer açmak.
O dönemde bunun ileride hayatımda kalıcı bir alışkanlığa dönüşeceğini düşünmüyordum. Ama bugün geriye baktığımda üniversitede oluşturduğum bu alışkanlıkların hayatımın başka dönemlerine de taşındığını görüyorum. Bu yüzden üniversitede edindiğiniz bazı alışkanlıkların değerini o anda tam olarak fark etmeyebilirsiniz. Önemli olan size iyi gelen bir şeyi sürdürülebilir hale getirebilmek.
Bunu dört yıl boyunca sürdürebilirseniz, kazandığınız alışkanlığın üniversitenin çok daha sonrasına da taşınma ihtimali yüksek.
👽 Üniversitede Kendinizi Başkalarıyla Karşılaştırmayın
Bu belki de en önemli tavsiyelerden biri. Bir maratonda herkesin hızı farklı olabilir. Kimi daha hızlı koşar, kimi kendi temposunda ilerler ama hepsi aynı yolun üzerinde. Üniversitede de böyle: başkalarının hızına bakıp kendi temponuzu sorgulamayın. Bu başkalarını örnek almayın ve yan gelip yatın demek değil ;).
Üniversite hayatınız boyunca sürekli başka insanlarla karşılaşacaksınız. Bir arkadaşınız sizden daha yüksek not alacak. Bir başkası daha iyi İngilizce konuşacak. Bir başkası daha erken staj bulacak. Bir başkası yurtdışına gidecek. Bunların hiçbiri sizin başarısız olduğunuz anlamına gelmiyor.
Üstelik bugün sosyal medya bu karşılaştırmayı daha da kolaylaştırıyor. Bir arkadaşınızın Erasmus fotoğrafını, başka bir arkadaşınızın stajını, bir başkasının aldığı bursu veya başladığı işi aynı gün içinde görebiliyorsunuz. Ama gördüğünüz şey çoğu zaman o kişinin hayatının tamamı değil, size göstermek istediği küçük bir bölümü. Kendi hayatınızı başkalarının en güzel anlarıyla karşılaştırmak bu yüzden çok adil bir yarış değil.
Herkesin başlangıç noktası farklı. Ailesi, ekonomik koşulları, eğitimi, yaşadığı şehir, çevresi ve fırsatları aynı değil. Bu nedenle kendinizi sürekli başkalarıyla karşılaştırmak yerine kendi gelişiminize bakın.
Bir yıl önce yapamadığınız bir şeyi bugün yapabiliyor musunuz? İngilizceniz gelişti mi? Daha iyi sunum yapabiliyor musunuz? Daha iyi yazabiliyor musunuz? Daha disiplinli misiniz? Bunlar asıl başarı.
🤔 Üniversitede Ne Yapmak İstediğinizi Hemen Bilmek Zorunda Değilsiniz
Üniversite hayatınıza başlarken gelecekte ne yapmak istediğinizi biliyor olabilirsiniz. Ama bilmiyor olmanız da tamamen normal. Ben bugün geriye dönüp baktığımda, üniversitenin başındaki halimin bugünkü hayatımı tam olarak tahmin etmesini beklemenin ne kadar anlamsız olduğunu düşünüyorum. İnsan zaman içinde değişiyor. İlgi alanları, öncelikleri ve hayattan beklentileri değişiyor. Bu nedenle 18–20 yaşında verdiğiniz bir kararın hayatınızın geri kalanını belirlemesi gerektiğini düşünmüyorum.
İlk başta hukuk okumak isteyip sonra girişimci olmaya karar verebilirsiniz. Mühendislik okuyup finans alanına geçebilirsiniz. İktisat okuyup teknoloji sektöründe çalışabilirsiniz. Bölümünüz, hayatınızın geri kalanında yapacağınız tek işi belirlemek zorunda değil. Farklı alanları denemek burada çok önemli. Staj yapın, kulüplere katılın, farklı dersler alın, projelerde çalışın ve insanlarla konuşun. Kendinizi tanımanın en iyi yollarından biri denemektir.
Üniversite hayatınızda fikirlerinizin, ilgilerinizin hatta bölümlerinizin değişmesi de çok normal. Bence bu iyi bir şey. Çünkü üniversiteye başladığınız kişiyle mezun olduğunuz kişi aynı olmak zorunda değil. Ben akademisyen olmaya karar verdikten sonra alan değiştirmedim ama İktisat doktorası yaparken mühendislik ve diğer alanlardan gelen bir çok sınıf arkadaşım vardı. Lisans sırasında da bölüm değiştiren arkadaşlarımız olmuştu.
☣️ Risk Almaktan, Yeniyi Denemekten ve Belirsizlikten Korkmayın
Üniversite, risk almak ve hata yapmak için hayatınızın en uygun dönemlerinden biri olabilir. Elbette bunun anlamı düşünmeden hareket etmek değil. Ancak yeni bir ders almak, hiç bilmediğiniz bir alana girmek, bir toplulukta sorumluluk üstlenmek, bir yarışmaya katılmak, staj başvurusu yapmak veya daha önce hiç yapmadığınız bir şeyi denemek konusunda kendinizi fazla sınırlamayın.
Her denemenin başarılı olması gerekmiyor. Bazen işe yaramayan bir deneyim, size ne istemediğinizi öğretir. Önemli olan yaptığınız hatadan bir şey öğrenip yolunuza devam edebilmek. Denemeyip pişman olmak yerine deneyip pişman olmak daha iyi olabilir bazı zamanlarda.
Benim de denediğim ve istediğim sonucu alamadığım birçok başvuru sürecim oldu. O zaman bunu başarısızlık olarak görüyordum. Bugün ise geriye dönüp baktığımda, o deneyimin bana hazırlık yapmanın ve süreçleri yaşamanın değerini öğrettiğini düşünüyorum. Olumsuz sonuçlarla başa çıkmayı öğrenmek de kendi başına geliştirilmesi gereken bir yetenek.
Bu cesaret sadece yeni bir aktivite denemekle sınırlı değil, bazen henüz tam şekillenmemiş bir alana bakmayı da gerektiriyor. Bugün size çok küçük, önemsiz veya belirsiz görünen bir sektörün birkaç yıl sonra ne hale geleceğini bilemezsiniz. Özellikle teknolojide bunu sık görüyoruz. Bir alanın henüz popüler olmaması, orada fırsat olmadığı anlamına gelmez. Yeni kurulan şirketler, yeni teknolojiler ve henüz tam şekillenmemiş alanlar bazen en büyük fırsatların doğduğu yerlerdir. Elbette her yeni şey başarılı olacak diye bir kural yok, ama yeni olanı sırf yeni olduğu için reddetmek de doğru değil.
Bazen bu cesaret, bakışınızı çok daha yakın bir yere, kendi geçmişinize ve ülkenize çevirmenizi de gerektirir. Üniversite hayatı boyunca Türkiye’nin eksiklerini ve problemlerini elbette göreceksiniz, bunlar sizi zaman zaman rahatsız da edecek. Ama sadece neyin kötü olduğuna bakmak yerine, içinde bulunduğunuz ortamın size hangi fırsatları sunduğunu da görmeye çalışın. Bazı zorluklar sizi daha yaratıcı, daha dayanıklı veya daha çözüm odaklı olmaya zorlar. Benim başka bir ülkede yaşarken Türkiye’ye dışarıdan bakmaya başlamam, bazı konuları daha farklı değerlendirmeme neden oldu. Türkiye’de yetişirken normal kabul ettiğim bazı şeylerin aslında önemli bir deneyim olduğunu zaman içinde fark ettim.
Örneğin, Türkiye’de yüksek enflasyon dönemlerini yaşayınca yurt dışındaki nispeten daha durağan bir ekonomide, insanların fiyatlar konusunda ne kadar rahat davranabildiğini görmek benim için şaşırtıcı olmuştu. Ama daha da önemlisi, Türkiye’de belirsizlikle yaşamayı öğrenmiş olmam bana ileride her koşulda hızlı karar alabilme ve değişen şartlara çabuk uyum sağlama becerisi kazandırmış. Bu, birçok yurt dışı meslektaşımda kolay kolay bulamadığım bir refleks.
Merak edin, araştırın, gerektiğinde ilk adımı atanlardan biri olmaya çalışın. Dünya sahnesi de düşündüğünüzden daha yakın. İyi bir eğitim, yabancı dil, teknik beceriler ve öğretici deneyimler kazandığınızda, Türkiye’de yaşarken bile dünyanın farklı yerlerindeki insanlarla ve kurumlarla çalışmanız mümkün. Üniversiteyi sadece başarılı olacağınızdan emin olduğunuz şeyleri yapmak için kullanırsanız, kendinizi keşfetme fırsatlarının önemli bir bölümünü kaçırabilirsiniz.
🤦🏻 Üniversitede Sık Yapılan Hatalar
Üniversite yıllarında hepimizin yaptığı veya yapabileceği bazı hatalar var. Bunların bazılarını benim de yaptığımı söyleyebilirim. Bir önceki bölümde konuştuğumuz gibi siz de hatalar yapacaksınız. Üniversitede insan bazen bazı şeyleri ancak yaşayarak öğreniyor. Keşke biri bana daha önce söyleseydi dediğim noktalar da oldu. Bu nedenle aşağıdaki hataları bir ‘sakın bunları yapmayın’ listesi olarak değil, mümkünse benim yaptığım hatalardan ve zaman içinde gördüklerimden çıkarabileceğiniz küçük dersler olarak düşünün.
- Dersleri, projeleri ve başvuruları sürekli son dakikaya bırakmak.
- Yalnızca notlara odaklanıp deneyim, beceri ve çevreyi ihmal etmek.
- Stajı ve kariyer planını son sınıfa bırakmak.
- İngilizceyi ve çağın gerektirdiği yetenekleri sürekli ertelemek.
- Sırf CV’de görünsün diye her etkinliğe katılmak.
- Yardım istemekten veya soru sormaktan çekinmek.
- Hep bildiğiniz insanlarla takılıp konfor alanından hiç çıkmamak.
- Başkalarının hayatlarını, sosyal medya paylaşımlarını kendi hayatınızla karşılaştırmak.
- Sürekli geleceği düşünüp üniversite hayatının hakkını vermemek.
- Üniversite hayatında elimizde olan geniş zamanların ve enerjimizin değerini bilmemek.
🧑🏻🎓 Üniversiteden Mezun Olduğunuzda Elinizde Ne Olmasını İstersiniz?
Bence bu soruyu üniversite hayatınız boyunca ara sıra kendinize sorun. Hatta bunu biraz daha somutlaştırabilirsiniz: Bugün mezun olsaydım, diplomam dışında yanımda ne olurdu? Bir beceri, bir deneyim, birkaç iyi insan, bir hocayla kurduğum güçlü bir ilişki, bir staj, bir proje veya yıllar boyunca sürdürebileceğim bir alışkanlık…
Bu sorunun cevabı, üniversite hayatınızı nasıl geçirdiğiniz konusunda size düşündüğünüzden daha fazla şey söyleyebilir. Belki her bitirdiğiniz senenin sonunda bu sene neleri iyi yaptım, neleri yapamadım ve gelecek yıl için hedeflerim neler? gibi sorularla kendinizi değerlendirmek işinize yarayabilir.
Mezun olduğunuz gün sadece bir diploma almak istemezsiniz. Bölümünüzle ilgili sağlam bir temelinizin yanında iyi seviyede İngilizceye, iş hayatını görmüş olmanın verdiği deneyime, birkaç teknik beceriye, iletişim yeteneklerine ve sosyal çevreye sahip olmak isteyebilirsiniz. Belki bir staj, bir araştırma projesi, bir öğrenci topluluğunda aldığınız sorumluluk veya yurtdışında geçirdiğiniz bir dönem de bu deneyimin parçası olur.
Bunun yanında farklı insanlarla çalışmayı, kendinizi daha iyi ifade etmeyi ve kendi başınıza öğrenebilmeyi de öğrenmiş olmanız önemli. Hata yaptığınızda tekrar deneyebilmek, gerektiğinde yardım isteyebilmek ve farklı fikirlere açık olmak da üniversiteden yanınızda götürebileceğiniz önemli kazanımlar.
Bunların hepsini yapmak zorunda değilsiniz. Ama üniversiteye sadece dersleri geçmek ve mezun olmak için bakarsanız, aslında bu dönemin size sunabileceği birçok şeyi kaçırabilirsiniz.

🏁 Sonuç: Yolun Başındasınız
Üniversite hayatını sadece derslerden ve sınavlardan ibaret görmeyin. Plan yapın ama hayatın planınızdan sapmasına da izin verin. Risk alın, hata yapın, hatalarınızdan öğrenin. Azimli ve kararlı olun ama enerjinizi uzun vadeli kullanmayı da öğrenin. Unutmayın, bu uzun soluklu koşuda kazanan hız değil, sürdürülebilirlik.
Merakınızı bölümünüzün sınırlarına hapsetmeyin. Yeni insanlarla, yeni fikirlerle ve yeni alanlarla karşılaşmaya çalışın. Derslerinize önem verin ama sadece notlarınızla tanımlanmayın. İngilizce öğrenin, teknik beceriler geliştirin, spor yapın, staj yapın ve yurtdışına çıkabiliyorsanız çıkın. Farklı insanlarla tanışın, hocalarınızla iletişim kurun, iyi çalışma arkadaşları ve size yol gösterecek mentorlar bulmaya çalışın.
En önemlisi, üniversitede ne yapmak istediğinizi hemen bilmek zorunda olmadığınızı unutmayın.Bazen ne istediğinizi ancak istemediğiniz şeyleri deneyerek öğreniyorsunuz. Üniversitenin size vereceği en önemli şey bir diploma değil. Öğrenmeyi öğrenmek, insanlarla çalışabilmek, kendinizi tanımak, farklı fikirlere açık olmak ve hayat boyunca kullanabileceğiniz beceriler geliştirmek üniversite hayatınızın asıl amacı olmalı.
Üniversite hayatınızda veya ileride başka sebeplerle Türkiye’den uzakta olsanız bile bağlarınızı koparmayın. Ben bugün başka bir ülkede yaşıyor olsam da bu yazılar ve başka vesilelerle Türkiye’deki gençlere bir şekilde yardımcı olmaya çalışıyorum. Nerede yaşarsanız yaşayın, aldığınız eğitimi ve öğrendiklerinizi yalnızca kendiniz için değil, başkalarına fayda sağlayacak şekilde kullanabileceğinizi unutmayın.
Sonuçta üniversiteler size belirli bir süre ve çeşitli imkanlar sunar. Bu zamanı nasıl değerlendireceğiniz ise büyük ölçüde size kalmış. Unutmayın: bu maratonda önce ısınıp, sonra yürüyüp, sonra kendi temponuzda koşacaksınız. Kazanan, en hızlı başlayan değil, bitiş çizgisine kendi hızında ama sağlam adımlarla ulaşandır.
Şimdiden hepinize başarılar ve güzel bir üniversite hayatı diliyorum.
***
📮 Üniversite Öğrencilerine ve Mezunlarına
Bu yazıyı okuyan üniversite öğrencileri ve mezunları varsa, deneyimlerinizi yorumlarda paylaşmanızı çok isterim.
Üniversiteye yeni başlayacak bir öğrenciye bugün ne tavsiye ederdiniz? Üniversite hayatınızda yaptığınız ve “iyi ki yapmışım” dediğiniz şey ne? Keşke daha erken yapsaydım dediğiniz bir şey var mı? Üniversite yıllarında yaptığınız hangi hata size önemli bir şey öğretti?
Paylaşacağınız her deneyim, üniversiteye yeni başlayacak başka bir öğrenci için yol gösterici olabilir. Belki de bu yazının en faydalı kısmını birlikte oluştururuz.
***
❓ Sık Sorulan Sorulara Kısa Cevaplar
-
Üniversiteye yeni başlayanlara ilk ne tavsiye edilir?
Üniversite hayatına yeni başlayanlara verebileceğim en önemli tavsiye, her şeyi ilk günden çözmeye çalışmamaları. Derslerinizi düzenli takip edin, farklı insanlarla tanışın, kulüplere ve etkinliklere katılın, İngilizcenizi geliştirin ve mümkün olduğunca farklı deneyimler edinmeye çalışın. Üniversitede ne yapmak istediğinizi hemen bilmek zorunda değilsiniz. Zaman içinde kendinizi tanımanız da bu sürecin bir parçası.
-
Üniversitede ilk yıl ne yapılmalı?
İlk yılın en önemli amacı üniversite hayatınıza alışmak ve kendinize bir temel oluşturmak. Derslerin nasıl işlediğini öğrenin, hocalarınızla iletişim kurun, arkadaş çevrenizi oluşturun ve ilginizi çeken öğrenci kulüplerini keşfedin. Aynı zamanda İngilizce, Excel, veri analizi veya yapay zeka araçları gibi gelecekte işinize yarayabilecek becerilerden birini geliştirmeye başlayabilirsiniz.
-
Üniversitede derslere devam etmek önemli mi?
Evet. Her üniversitenin ve dersin devam kuralları farklı olsa da derslere düzenli katılmak sadece yoklama açısından değil, konuları zamanında öğrenmek açısından da önemli. Üniversitede dersleri/sınavları son günlere bırakmak, özellikle birbirinin üzerine kurulan derslerde işleri zorlaştırabilir. Düzenli çalışmak genellikle sınav döneminde yoğun çalışmaktan daha sürdürülebilir.
-
Üniversitede nasıl arkadaş edinilir?
Üniversitede arkadaş edinmenin en kolay yollarından biri insanlarla iletişim kurmaktan çekinmemek. Sınıf arkadaşlarınızla konuşabilir, öğrenci kulüplerine katılabilir, etkinliklere gidebilir veya farklı bölümlerdeki öğrencilerle tanışabilirsiniz. İlk tanıştığınız insanların tamamının uzun süreli arkadaşınız olması da gerekmiyor. Gerçek arkadaşlıkların zaman içinde oluşması oldukça normal.
-
Üniversitede hangi kulüplere katılmalıyım?
İlginizi çeken ve gerçekten aktif olabileceğiniz kulüplere katılmanız daha faydalı. Sırf CV’nizde görünsün diye çok sayıda kulübe üye olmak yerine, birkaç kulüpte etkinlik düzenlemek, proje yapmak veya sorumluluk almak daha değerli bir deneyim sağlayabilir. Spor, sanat, ekonomi, finans, teknoloji, girişimcilik, kariyer veya sosyal sorumluluk gibi farklı alanları da deneyebilirsiniz.
-
Üniversitede staj yapmaya ne zaman başlanmalı?
Staj için son sınıfı beklemek zorunda değilsiniz. Bölümünüze ve kariyer hedefinize göre daha erken dönemlerde staj, yarı zamanlı çalışma, gönüllülük veya proje deneyimi edinmeye başlayabilirsiniz. İlk deneyiminizin mükemmel bir iş olması gerekmiyor. Bazen bir stajın size “Bu işi yapmak istemiyorum” dedirtmesi bile kariyer seçiminiz açısından değerli olabilir.
-
Üniversitede İngilizce öğrenmek neden önemli?
İngilizce, üniversitede öğrenebileceğiniz en kullanışlı becerilerden biri. Bölümünüzle ilgili daha fazla kaynağa ulaşmanızı, yabancı akademik makaleleri ve eğitimleri takip etmenizi, yurtdışı fırsatlarından yararlanmanızı ve iş hayatında daha fazla seçeneğe sahip olmanızı sağlayabilir. Bu nedenle İngilizceyi mezuniyete bırakmak yerine üniversite hayatınızın ilk yıllarından itibaren geliştirmek iyi bir yatırım.
-
Üniversitede Erasmus’a ne zaman gidilir?
Erasmus ve diğer değişim programlarının başvuru şartları üniversiteye ve programa göre değişiyor. Bu nedenle kendi üniversitenizin Erasmus ofisini ve başvuru koşullarını erken dönemde araştırmak önemli. Not ortalaması, yabancı dil sınavı ve başvuru tarihleri gibi şartları önceden öğrenirseniz hazırlığınızı daha rahat yapabilirsiniz.
-
Üniversitede sadece ders çalışmak yeterli mi?
Dersler elbette üniversite hayatının temel parçalarından biri ama tek başına yeterli olmayabilir. Üniversite yıllarında staj yapmak, İngilizce öğrenmek, teknik beceriler geliştirmek, farklı insanlarla tanışmak, kulüplerde sorumluluk almak, spor yapmak ve farklı alanları denemek de size önemli deneyimler kazandırabilir. Mezun olduğunuzda elinizde sadece bir diploma değil, kullanabileceğiniz bilgi ve becerilerin de olması önemli.
-
Üniversitede ne yapmak istediğimi bilmiyorsam ne yapmalıyım?
Endişelenmeyin. Üniversite hayatınıza başladığınızda hangi işi yapmak istediğinizi bilmemeniz oldukça normal. Farklı dersler, stajlar, kulüpler, projeler ve insanlarla tanışarak kendinizi daha iyi tanımaya çalışın. Bazen ne istediğinizi bulmanın en iyi yolu farklı şeyleri deneyip neyi istemediğinizi keşfetmektir. Üniversite hayatınız boyunca hedeflerinizin değişmesi başarısızlık değil, gelişimin doğal bir parçası olabilir.
***
Yazı hakkında görüş ve düşüncelerimi paylaşmak istedim diyorsan, iletişim sekmesine uğrayıp formu doldurabilirsin.
Benimle iş birliği yapmak, mentorluk, koçluk veya akademik danışmanlık hakkında daha fazla bilgi almak için iletişim sekmesinden bana ulaşabilirsin.
